Communicatiewetenschap

Als je wist dat artsen hun vakliteratuur op dezelfde manier bijhielden als communicatieprofessionals, durfde je dan nog naar het ziekenhuis? Ik niet. 76 peer reviewed tijdschriften geven jaarlijks 380 edities uit over communicatiewetenschap. Ik doe hier verslag van de academische publicaties die mijn aandacht trekken.

Machtsafstand in interculturele onderhandelingsgesprekken

Een arbeidsvoorwaardengesprek tussen Amerikaanse managers en Chinese sollicitanten verloopt soepeler en levert voor beide partijen betere resultaten op dan wanneer de culturele situatie andersom is. In onderhandelingen tussen Chinese managers en Amerikaanse sollicitanten ervaren de gesprekspartners meer boosheid, leggen ze minder nadruk op samenwerkingsdoelen en gebruiken ze minder effectieve onderhandelingstactieken. Dat is te lezen in Communication Research van februari 2016.

Rollenspel
Om te onderzoeken waarom sommige interculturele onderhandelingen moeizamer verlopen dan andere, zetten drie onderzoekers van Amerikaanse universiteiten een experiment op. Ze maakten tweetallen van studenten van Amerikaanse en Chinese afkomst, wezen ze de rol van sollicitant of manager toe, en vroegen ze vragenlijsten in te vullen en een rollenspel te doen. De ‘arbeidsvoorwaardengesprekken’ werden getranscribeerd en geanalyseerd op gebruikte onderhandelingstechnieken.

Machtsafstand
Uit de antwoorden op de vragen en de inhoudsanalyses van de gesprekken blijkt dat de effectiviteitsverschillen van interculturele onderhandelingen vooral te maken hebben met machtsafstand: de mate waarin minder machtige leden van organisaties accepteren en verwachten dat de macht ongelijk verdeeld is. Machtsafstand in een cultuur wordt gemeten in punten: Maleisië heeft met 105 de grootste, Oostenrijk met 11 de kleinste machtsafstand. Nederland scoort 38, de Verenigde Staten 40 en China 80.

Geert Hofstede
Toen ik rond de eeuwwisseling communicatiewetenschappen studeerde in Groningen kon je je nog specialiseren in interculturele communicatie. Ter introductie kregen we een vak waarvan ik me vooral discriminatoire platitudes herinner, zoals ‘Spanjaarden komen altijd te laat op vergaderingen’, maar we behandelden ook het interessante cultuurmodel van Geert Hofstede (1928). Wie schetst mijn verbazing nu ik vijftien jaar later weer iets over interculturele communicatie lees: Hofstede wordt nog steeds geciteerd.

IBM
Geert Hofstedes carrière verliep opmerkelijk: hij studeerde werktuigbouwkunde in Delft en promoveerde veertien jaar later in Groningen als organisatiesocioloog. In de jaren 1960 deed hij onderzoek bij IBM en formuleerde naar aanleiding daarvan een model om culturele kenmerken met elkaar te vergelijken. De dimensie groepsgerichtheid (individualisme versus collectivisme) wordt tegenwoordig als niet erg bruikbaar meer ervaren omdat het te statisch is en de context niet genoeg wordt meegewogen, maar de dimensie machtsafstand is dus nog steeds in zwang.

Internationalisering
Anders dan toen Geert Hofstede er in 1953 afstudeerde, lopen er bij de TU Delft inmiddels bijna honderd verschillende nationaliteiten rond. Het aantrekken van vermaarde geleerden en ijverige studenten uit het buitenland heeft prioriteit: de overheid wil Nederland in de top van de kenniseconomieën zien en daarvoor is internationalisering in de wetenschap vereist. Het kan volgens mij geen kwaad als HR-mensen, communicatieprofessionals en anderen die namens de universiteit interculturele gesprekken voeren zich verdiepen in de ideeën van deze opmerkelijke alumnus, bijvoorbeeld via zijn boek Allemaal andersdenkenden – omgaan met cultuurverschillen (Geert Hofstede, Gert Jan Hofstede, Michael Minkov. 2012: Business Contact).

Over het artikel

Be Sociable, Share!

Comments are closed.

© 2011 TU Delft